واژه‌نامه حقوقی

مرحله‌ای پس از قطعیت رأی که در آن، اجراییه صادر و محکوم‌به به اجرا گذاشته می‌شود.

پرداختی که زوج بابت کارهای خانگی و انجام‌شده توسط زوجه در ایام زوجیت، در صورت درخواست وی بدهکار است.

فکر جدید و ابتکاری در حل مشکل معین در حرفه یا صنعت که با ثبت آن حق انحصاری برای مخترع ایجاد می‌شود.

انتقال قهری اموال و حقوق متوفی به وراث قانونی پس از فوت او.

مالی که برای صدماتی که در قانون میزان دیه‌ی آن‌ها تعیین نشده، با نظر کارشناس و حکم دادگاه تعیین می‌شود.

رسیدگی مجدد به رأی قطعی به دلیل وجود جهات خاص قانونی مانند کشف سند جدید، جعل شهادت یا اشتباه بین.

حالتی که شخص به دلیل عدم تمکن مالی، قادر به پرداخت بدهی، هزینه‌ی دادرسی یا محکوم‌به نیست.

توافق طرفین معامله برای بر هم زدن معامله؛ فسخ به تراضی طرفین که نیازمند سبب قانونی نیست.

دعوای حقوقی برای الزام فروشنده‌ی ملک به حضور در دفترخانه و انتقال رسمی ملک به نام خریدار.

قرار تأمینی که بازپرس یا دادیار برای متهم صادر می‌کند تا در جریان رسیدگی از فرار او جلوگیری شود.

سند تجاری که براتکش، براتگیر را مکلف می‌کند مبلغ معینی را در تاریخ معین به گیرنده بپردازد؛ سه‌طرفه است.

عقدی که به موجب آن مالکیت مبیع در برابر ثمن معلوم منتقل می‌شود؛ اصلی‌ترین قرارداد در حقوق مدنی.

مزایای مالی که به کارگر بیمه‌شده که بدون اراده خود بیکار شده، از سوی سازمان تأمین اجتماعی پرداخت می‌شود.

نظام حمایتی که خدمات درمانی، بازنشستگی، از کارافتادگی، بیمه بیکاری و مستمری بازماندگان را پوشش می‌دهد.

درخواست ثبت و حفظ دلایلی که ممکن است در آینده از بین بروند، پیش از طرح اصل دعوا.

شخصی که شغل معمولی خود را معاملات تجاری قرار داده باشد؛ تعریف قانونی در ماده ۱ قانون تجارت.

اعتراض به رأی دادگاه بدوی نزد دادگاه تجدیدنظر که موجب بازبینی ماهوی رأی می‌شود.

تصرف در ملک دیگری بدون رضایت او؛ شخصی که تصرفش را از دست داده می‌تواند از دادگاه رفع تصرف بخواهد.

مجازاتی که میزان و نوع آن در شرع مشخص نشده و به تشخیص قاضی و بر اساس قانون تعیین می‌شود.

تعویق اجرای مجازات مجرم برای مدت مشخصی به‌شرط ارتکاب نکردن جرم مجدد؛ نوعی جایگزین حبس.

مالیات ۵٪ که وکلا هنگام تنظیم وکالت‌نامه باید بر اساس حق‌الوکاله‌ی توافقی، تمبر آن را ابطال کنند.

جرائم رایانه‌ای که در محیط سایبر مانند دسترسی غیرمجاز، جعل، سرقت هویت، هک، فیشینگ و انتشار محتوای مجرمانه ارتکاب می‌یابند.

جرمی که تعقیب، رسیدگی و اجرای مجازات آن منوط به شکایت شاکی و قابل ترک تعقیب با گذشت اوست.

ساختن نوشته یا سند خلاف واقع، امضا یا تغییر در سند اصیل به قصد اضرار به دیگری؛ از جرائم مهم علیه امنیت اسناد.

سندی تجاری که به‌موجب آن، صادرکننده وجوهی را که نزد بانک دارد، کلاً یا بعضاً به نفع دارنده‌ی چک یا حواله می‌دهد.

مجازات‌های ثابت شرعی که در قانون مجازات اسلامی برای جرائم خاصی مانند سرقت، زنا، شرب خمر تعیین شده است.

نگهداری و تربیت فرزند تا سن قانونی توسط والدین یا شخصی که دادگاه تعیین می‌کند؛ حق و تکلیف توأمان است.

مبلغی که موکل در ازای انجام وکالت به وکیل خود پرداخت می‌کند.

پرداختی که کارفرما در پایان کار به کارگر به ازای هر سال سابقه، معادل یک ماه آخرین حقوق بدهکار است.

جبران کاهش ارزش پول ناشی از دیرکرد در پرداخت دین وجه رایج بر مبنای شاخص بانک مرکزی.

دعوای مالک قانونی ملک برای بیرون کردن متصرف بدون سند از ملک؛ نیازمند اثبات مالکیت رسمی است.

حق فسخ یک‌طرفهٔ عقد که به یکی از طرفین یا هر دو داده شده است؛ مانند خیار مجلس، شرط، تدلیس، عیب.

استعمال، تصاحب، تلف یا مفقود کردن مالی که به‌عنوان امانت به شخص سپرده شده است.

درخواست کتبی که خواهان برای طرح دعوای حقوقی به دادگاه تقدیم می‌کند و شرایط قانونی خاصی دارد.

مقام قضایی که به نمایندگی از جامعه، در دعاوی کیفری شکایت می‌کند و بر صحت اجرای قانون نظارت دارد.

دعوایی که موضوع آن جرم بوده و در مراجع کیفری (دادسرا و دادگاه کیفری) رسیدگی می‌شود.

مالی است که در شرع برای صدمه‌ی بدنی (قتل، نقص عضو، جرح) به مجنی‌علیه یا اولیای دم پرداخت می‌شود.

بالاترین مرجع قضایی کشور که بر اجرای صحیح قوانین در دادگاه‌ها نظارت می‌کند.

مرجع رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات اشخاص علیه واحدها یا مأموران دولت.

رأیی که دیوان عالی کشور یا دیوان عدالت اداری برای رفع اختلاف بین آرای متضاد شعب صادر می‌کند و برای همه لازم‌الاتباع است.

بازگشت زوج به همسر پس از طلاق رجعی در طول ایام عده؛ نیازمند تشریفات خاصی نیست.

عقدی که به موجب آن مالی وثیقهٔ دین قرار می‌گیرد تا در صورت عدم پرداخت، طلبکار از محل آن استیفا کند.

ربودن مال متعلق به غیر به‌طور پنهانی؛ حسب شرایط، مستوجب حد یا تعزیر است.

سند تجاری که به موجب آن امضاکننده تعهد می‌کند در سررسید معین، مبلغ معینی به دارنده بپردازد.

شرطی که در قرارداد گنجانده می‌شود و در صورت تحقق آن، عقد بدون نیاز به فسخ خودبه‌خود منحل می‌گردد.

شرکتی که برای امور تجاری تشکیل و مسئولیت شرکا در برابر بدهی‌های شرکت تضامنی و نامحدود است.

شرکتی که سرمایه آن به سهام تقسیم شده و مسئولیت شرکا محدود به مبلغ اسمی سهام است؛ سهامدارانش کم و از عموم پذیره‌نویس نمی‌گیرد.

حق شریک ملک مشاع برای تملک سهم فروخته‌شدهٔ شریک دیگر به همان قیمت خرید توسط شخص ثالث.

اعلام وقوع جرم به مراجع قضایی توسط شاکی خصوصی یا عمومی.

تضمین بایع در قبال مشتری برای پس دادن ثمن در صورتی که مبیع متعلق به شخص ثالث از آب درآید.

انحلال عقد نکاح دائم با شرایط و تشریفات خاص که در قانون پیش‌بینی شده است.

مدت زمانی که زن پس از انحلال نکاح (طلاق یا وفات) موظف به عدم ازدواج مجدد است.

عقدی که در آن هر یک از طرفین در قبال دادن چیزی، چیزی دیگر می‌گیرد؛ مانند بیع، اجاره و صلح معوض.

هر نشانه‌ای که برای تمایز کالا یا خدمات یک شخص از دیگری به کار می‌رود و قابل ثبت است.

درخواست نقض رأی نهایی نزد دیوان عالی کشور به‌دلیل مخالفت آن با قانون یا شرع.

برهم زدن عقد به اراده یک‌طرفه از سوی صاحب حق فسخ (خیار) بر اساس مبنای قانونی یا شرطی.

توافقی برای انتقال یا اجاره ملک، که در قالب مبایعه‌نامه، قولنامه یا اجاره‌نامه تنظیم می‌شود.

مجازات جرم قتل عمد یا صدمه عمدی که در آن مجرم به همان‌گونه که مرتکب شده مجازات می‌شود.

بردن مال دیگری با توسل به وسایل متقلبانه، مانوور مانند فریب و اغفال؛ از جرائم مالی متداول.

گواهی صادره توسط دادگاه که در آن، تعداد و سهم هر یک از وراث متوفی مشخص می‌شود.

دفاعیه یا اظهارات کتبی طرفین دعوا که در جلسه دادگاه یا مهلت مقرر تقدیم می‌شود.

مالیاتی که در هر مرحله از تولید و توزیع کالا و خدمات بر اساس ارزش افزوده اخذ می‌شود.

مالیاتی که مستقیماً از درآمد یا ثروت مؤدی اخذ می‌شود، مانند مالیات بر درآمد، بر ارث و بر املاک.

مالی است که زوج در عقد نکاح به‌صورت توافقی یا قانونی به زوجه می‌پردازد یا متعهد به پرداخت آن می‌شود.

خروج زن از تمکین بدون عذر شرعی یا قانونی که منجر به سقوط استحقاق نفقه می‌شود.

پرداختی که زوج به همسر و فرزندان مستحق برای تأمین مسکن، خوراک، پوشاک و درمان بر عهده دارد؛ در قانون مدنی به عنوان تکلیف قانونی زوج تعریف شده است.

عقدی که به‌موجب آن زن و مرد به منظور تشکیل خانواده با حقوق و تکالیف متقابل با یکدیگر زندگی مشترک را آغاز می‌کنند.

اعتراض به رأی غیابی (بدون حضور خوانده) نزد همان دادگاه صادرکننده که موجب رسیدگی مجدد می‌شود.

حالت توقف تاجر از پرداخت دیون تجاری خود که به موجب حکم دادگاه اعلام و منجر به تصفیه اموال او می‌شود.

اقدامی حقوقی که به‌موجب آن، شخص حداکثر تا یک‌سوم اموال خود را برای پس از فوت تعیین تکلیف می‌کند.

حبس عین مال از مالکیت شخص و اختصاص منافع آن برای مصرف خیر یا مصرف معین؛ مالکیت پس از وقف ساقط می‌شود.

عقدی که به‌موجب آن، شخصی به دیگری اختیار انجام امور حقوقی به نام و حساب خود را اعطا می‌کند.

اختیار قانونی پدر و جد پدری در اداره امور مالی و شخصی طفل و مجنون تا رفع حجر.

مبلغی که خواهان هنگام تقدیم دادخواست برای رسیدگی دادگاه پرداخت می‌کند.